EĞİTİM BÖLÜMÜNE DÖN


TMGD ADR Danışmanlık Hizmeti

1- ADR Mevzuatı Nedir?

ADR’nin Türkçe açılımı Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması’dır. Tehlikeli maddelerin karayolu taşımacılık modu ile gönderilmeye hazırlanması süreçlerinden başlayarak bir alıcı tarafından teslim alınıp boşaltılmasına kadar olan zincirin tüm halkalarını kapsayacak şekilde kural ve yöntemleri anlatan uluslararası bir sözleşme metnidir. Temel esas çevre, insan ve hayvan sağlığını tehlikeye düşürmeyecek şekilde paketleme, yükleme, gönderme, taşıma, teslim etme ve boşaltma işlemlerinin yapılmasını sağlamaktır.

ADR kapsamına giren tehlikeli maddeler için işletmelere cevap sağlayacağı konular oldukça geniş olmakla birlikte örnek amaçlı aşağıda bazı hususlar verilmiştir.

  • Hangi tipte ambalaja konulmalıdır?

  • Ambalaj özellikleri nasıl olmalıdır?

  • Elleçleme işleminde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

  • Yükleme işleminde dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

  • Araç seçimi yaparken hangi düzenlemelere uygunluğu kontrol edilmelidir?

  • Nakliyeci firma ile anlaşırken ya da mevcut firma uygunluğu denetlenirken dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?

  • Ekipman ve teçhizat uygunluğu nasıl olmalıdır?

  • Araçlar ve ambalajlar nasıl etiketlenmeli ve işaretlenmelidir?

  • Personel eğitimleri nasıl olmalıdır?

  • Tarafların sorumluluk sınırları nelerdir?

Vb.

ADR Mevzuatı yaklaşık 1300 sayfalık 2 ciltlik kitap şeklindedir. ADR mevzuatı, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan yerel mevzuat ile birlikte uygulanmaktadır.

2- Hangi ülkeler ADR Mevzuatına taraftır?

1957 yılında, 15 üye ülke, ADR Konvansiyonunu imzalamıştır. Söz konusu Konvansiyon 1968 yılında yürürlüğe girmiştir

En son katılımların gerçekleştiği tarihler itibari ile 2015 yılında 49 ülke ADR Konvansiyonuna taraf olmuştur.

ADR’ye taraf olan ülkeler:

Arnavutluk, Andora, Avusturya, Azerbaycan, Almanya, Belarus, Belçika, Bosna Hersek, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Fas, Finlandiya, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İngiltere, İspanya, İrlanda, İzlanda, İtalya, İsveç, İsviçre, Kazakistan, Karadağ, Kıbrıs, Letonya, Lihtenştayn, Litvanya, Lüksemburg, Macaristan, Malta, Moldova, Makedonya, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Rusya Federasyonu, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, Tacikistan, Tunus, Türkiye, Ukrayna, Yunanistan

3- Türkiye ne zaman ADR Mevzuatına fiili taraf olmuştur? Uygulaması ne zaman başlamıştır?

Türkiye ADR Konvansiyonunu 2010 yılında imzalamış, 2014 yılında fiili taraf olmuştur. Tam anlamıyla uygulanmaya başlaması ise 2015 yılı ortalarında olmuştur.

4- ADR kapsamına giren sektörler nelerdir?

Tehlikeli maddeler ve tehlikeli atıklar çok çeşitli işletmelerde tespit edilebilmektedir. Tam anlamıyla bir sektör sınırlaması yapmak mümkün olmamakla birlikte Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmeliğe göre;

a) Karayolu ile yapılan tehlikeli madde taşımacılığını, tehlikeli maddeleri gönderenleri ve bu maddelerin alıcılarını, tehlikeli maddeleri dolduran, yükleyen, boşaltan ve paketleyenleri, maksada uygun teknik özelliklere sahip her türlü taşıt ile taşıma yapan taşımacıları, tehlikeli madde yüklü her türlü taşıtı kullanan sürücü ve operatörleri, işletmecileri ve bu faaliyetlerde kullanılan her türlü taşıt, araç, gereç, paket ve benzerlerini,

b) Türkiye sınırları içerisindeki karayolları üzerinde yabancı plakalı taşıtlarla yapılan uluslararası taşımaları,

c) 11/6/2009 tarihli ve 27255 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolu Taşıma Yönetmeliği kapsamında yetki belgesi alma zorunluluğundan muaf olan ve kendi iştigal konusu ile ilgili özmal taşıtlarıyla tehlikeli madde taşımacılığı yapan veya yapacak kamu kurum ve kuruluşlarını,

ç) Türk Silahlı Kuvvetler (Jandarma Genel Komutanlığı dahil) adına yapılan, ancak silahlı kuvvetlerin doğrudan sorumluluğu veya danışmanlığı altında olmayan, ticari yükleniciler tarafından yapılan tehlikeli mal taşımacılığını, kapsar.

Örnek vermek amacıyla bazı sektörler aşağıda sıralanmıştır.

Sağlık, ilaç, kimya, kozmetik, akaryakıt, ham petrol, madencilik, enerji, turizm, boya ve yapı kimyasalları, taşımacılık, perakende, otomotiv ve yardımcı sektörler, elektronik, cam ve seramik, demir-çelik, patlayıcı madde, radyoaktif madde, nükleer tıp, makine imalat, plastik, gübre ve zirai ilaç, tehlikeli madde kapsamına giren ürünleri ithal ve ihraç edenler vb..

5- ADR kapsamında tehlikeli maddeler ile ilgili hangi iş süreçleri tarafları belirler?

ADR tehlikeli maddelerin karayolu ile taşınmasına dair süreçleri ifade eden bir sözleşmedir. Fakat sadece taşıma işlemini kapsamamaktadır. Tehlikeli maddeler sınıflandırılarak başlayan süreç ambalajlanması, elleçlenmesi, yüklenmesi, gönderici sorumluluğu ve evraksal süreçler, araç seçimi, teçhizat ve ekipman kontrolü, sürücü zorunlulukları, araç levha ve plakaları, ambalaj etiket ve işaretleri, muafiyet hesaplaması, araca bir arada yüklenemeyecek maddelerin tespiti, güzergah seçimi, köprü, boğaz ve tüp geçit geçişleri, alıcıya teslimi ve boşaltılması gibi tüm süreçleri kapsamaktadır.

İşletmelerin birçok departmanını ve personelini ilgilendiren özel eğitimler ile uygulanmaktadır. Danışman tarafından işletmenin iç süreçlerinin tespiti ile oluşturulacak prosedürler sektöre ve hatta işletmeye göre farklılık göstermektedir.

6- ADR’ye göre taraflar kimlerdir? Sorumlulukları nelerdir?

ADR’de taraflar:

  • Gönderen

  • Taşımacı

  • Alıcı

  • Yükleyen

  • Ambalajlayan

  • Dolduran

  • Boşaltan

  • Tank konteyner / portatif tank işletmecisi

şeklinde belirtilmektedir.

7- ADR Mevzuatı ile birlikte uygulanan yerel mevzuat nereden takip edilir?

ADR Konvansiyonuna ek olarak uygulanan yerel mevzuat T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Tehlikeli Mal ve Kombine Taşımacılık Düzenleme Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanmaktadır. www.tmkt.gov.tr web sayfasından duyurulmaktadır. Bugüne kadar yayınlanmış tüm yerel mevzuatı web sitemizin “Mevzuat” menü başlığından takip edebilirsiniz.

8- Karayolu ile tehlikeli madde taşımacılığı kapsamında uygulanan idari yaptırımlar ve para cezaları nelerdir?

Etiket, işaret ve turuncu plakaların kullanılmaması, uygun ambalaj kullanılmaması, tehlikeli madde faaliyet belgesi almama, tehlikeli madde güvenlik danışmanı çalıştırmama, taşıma evrakı, yazılı talimat vb. evraksal süreçlere uymama, güzergah kurallarına uymama, araçların ADR’ye uygun olmaması, taşıma izinlerinin alınmaması, tehlikeli maddeler için sigorta poliçesi bulunmaması, teçhizat ve ekipman uygunsuzluğu vb. durumlara cezai yaptırım uygulanmaktadır.

Cezalar zorunlulukların uygulanmaya başladığının duyurulduğu tarihten itibaren tüm tarafları kapsamaktadır. Zorunluluk başladığı andan itibaren işletmeler sorumludur. Uygunsuzluk tespiti ile zorunluluğun başladığı tarih arasındaki süre de cezaya tabi olarak değerlendirilebilmektedir.

9- İdari yaptırım ve para cezası uygulamaya yetkili kuruluşlar hangileridir?

İdari para cezası karar tutanağı ve ihlal tespit tutanağı düzenlemeye yetkili ve görevli personel:

  • Yetkilendirilmiş Bakanlık personeli,

  • Trafik polisi,

  • Trafik polisinin görev alanı dışında kalan yerlerde rütbeli jandarma personeli,

  • Gümrük ve Ticaret Bakanlığının sınır kapılarında görev yapan Gümrük Muhafaza ve Gümrük Muayene Memurları ile bunların amirleri,

  • Belediye Başkanlıklarının denetimden sorumlu zabıtaları

10- ADR’ye uygunluk sağlamayan işletmelerin karşılaşabileceği sorunlar nelerdir?

ADR’ye uygunluk sağlamayan işletmelere cezai ve idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Özellikle uluslararası ve/veya çok modlu taşımacılık zincirinin bir parçası olan işletmeler cezai ve idari yaptırımla karşılaşmasa bile ADR kurallarını uygulayan paydaşları tarafından ADR ile karşılaşacaktır. Aynı dili konuşamama ya da gönderilen evrakları anlayamama, gönderilmesi gereken evrakları hazırlayamama, ambalaj, araç standartlarını sağlayamama vb. nedenlerden sorunlar yaşanacaktır. Alıcı tarafın ya da Gönderici tarafın talepleri ya da tesis içi yapacağı kontroller sonucu uygunsuzluklar ortaya çıkacaktır. Ayrıca taşımacı olunmasa dahi yol kenarlarında yapılan denetimler sonucu o taşımanın bir parçası olan diğer tüm taraflar da sorumlulukları dahilinde ceza ile karşılaşabilmektedir.

11- İşletmelerin ADR’ye uygunluk sağlamak için izleyeceği adımların sırası nasıl olmalıdır?

- İşletmeler öncelikle tehlikeli maddeler ile ilgili hangi faaliyetleri gerçekleştirdiklerini tespit etmelidir. Örneğin; tehlikeli maddeleri ambalajlama, yükleme ve gönderme işlemlerini yapan bir işletme mevcut işlem hacmini bu şekilde değerlendirmelidir. Miktar hesaplaması yapılırken ne kadar gönderdi, ne kadar paketledi, ne kadar yükledi, ne kadar aldı, ne kadar boşalttı ya da ne kadar taşıdı şeklinde değerlendirmelidir

- Daha sonra eğer yıllık işlem hacmi 50 tonu geçiyor ise, işletme bağlı bulunduğu T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bölge Müdürlüğü’ne istenen evrakları hazırlayarak başvurmalı ve Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi çıkartmalıdır.

Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) başvurusunda istenen belgeler web sitemizin “Mevzuat” menü başlığı altında “Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge” içerisinde yer almaktadır.

Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi e-devlet sistemi üzerinden işletme içinde belirlenmiş e-devlet yetkilisi bilgileriyle www.turkiye.gov.tr adresine girilerek indirilebilmektedir.

TMFB (Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi) ödeme işleminden hemen sonra sisteme düşmektedir.

- TMFB (Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi) çıkan işletmeler hemen bir Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı ile anlaşarak atama yaptırmak zorundadır.

- Atanan Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) tarafından ise firma süreçleri ADR’ye uygun hale getirilmelidir.

12- İşletmeler hangi Yetki Belgelerini almak zorundadır?

Karayolu taşımacılığına taraf olan işletmeler Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) almak zorundadırlar.

13- Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi Nedir? Nereden alınır?

Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) işletmenin tehlikeli maddeler ile ilgili hangi faaliyetlerde bulunduğunu gösteren ve zorunlu Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) atamasının yapılabileceği belgedir. TMFB işletmenin bağlı bulunduğu T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Bölge Müdürlüğü’nden alınmaktadır. E-devlet sistemi üzerinden TMFB çıkaran ve çıkarmayan işletmeler Bakanlık tarafından tespit edilebilmektedir.

14- Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi geçerlilik süresi ne kadardır?

Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMBF) geçerlilik süresi 5 yıldır. 5 yılda bir güncellenmesi gerekmektedir.

15- Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi muafiyeti var mıdır?

Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi ve Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hizmeti alma zorunluluğu bulunmayan işletmelerin 01/01/2018 tarihine kadar herhangi bir işlem yapması gerekmiyordu. Ancak, 18/07/2017 Tarihli ve 58352 Sayılı Olur ile Yürürlüğe Giren Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Kuruluşlarının Yetkilendirilmesi Hakkında Yönerge’de Madde 12 – 7’de bu zorunluluk dışında kalan işletmelerin zorunluluk dışında kaldıklarını ispatlayacak bir Muafiyet Belgesi almaları gerektiği ve bu belgeyi de TMGD Kuruluşlarının vermeye yetkili olduğu açıkça belirtilmektedir.

İşletme Analizi, Tehlikeli Madde Listesi Çıkarılması, Kategori 0 (miktar muafiyeti bulunmayan maddelerin olmadığında emin olunması) maddelerin belirlenmesi, tehlikeli madde miktarlarının bir takvim yılı içinde 50 tonun altında kalması sonucuna göre muafiyet belgesi raporu hazırlanması ya da işletmeye bilgi verilmesidir. Bu uygulama, TMGD Kuruluşlarının aktif olarak faaliyete başladığı 01/01/2018 tarihi itibariyle başlamış bulunmaktadır. Bu muafiyet belgesinin düzenlenmesi için yine ilgili işletme tam anlamıyla incelenmeli ve rapor bu bilgiler ışığında hazırlanarak işletme tarafından bağlı bulunulan Ulaştırma Bölge Müdürlüğü’ne gönderilmelidir.

Yine Bakanlıkça yapılmış duyuruya istinaden sadece benzin istasyonlarının, muafiyet içermeleri durumunda 6 ayda bir yetkilendirilmiş Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı kuruluşlarından muaf raporu almaları zorunlu hale getirilmiştir.

Ülkemizde yapılan ulusal mevzuat düzenlemeleri sonucunda işletmelerin Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi Muafiyet Belgesi alma yükümlülüklerinin detayını Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Kuruluşlarının Yetkilendirilmesi Hakkında Yönerge 12.Maddesi 7. Fıkrasında Görmek İçin tıklayın.

16- Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesini alan işletmeleri bekleyen diğer sorumluluklar nelerdir?

Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesini çıkaran işletmeler ikinci adım olarak bir Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Kuruluşu (TMGDK) ile anlaşma yapmak ya da bünyesinde sigortalı bir TMGD bulundurmakla yükümlüdür. TMGDK ile yapacakları anlaşma sonrası işletmeye bir Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) ataması yapılmalıdır.

17- Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı hangi taşımacılık modlarında uygulanmaktadır?

Türkiye’de Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı karayolu, denizyolu, demiryolu ve havayolu taşımacılık faaliyetlerinde uygulanmaktadır. Bir TMGD sadece karayolu yetkisine sahip olduğunda denizyolu veya demiryolu faaliyetleri olan bir işletmeye atanamaz. Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanının sertifikasındaki yetkileri hangi işletmelere atanabileceğini belirler.

18- Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı hangi Bakanlığa bağlıdır?

İşletmeler ve TMGD’ler T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına bağlıdır ve denetimi altındadır.

19- İşletmeler ile TMGD anlaşması nasıl yapılır?

TMGDK ile işletme arasındaki anlaşmalar karşılıklı olarak karara bağlanan hizmet sözleşmesi ve teknik şartnameler ile standart uygulama şeklinde yapılmaktadır.

20- İşletmelere TMGD ataması nasıl yapılır?

TMGDK ile işletme arasında yapılan sözleşme sonrasında e-devlet sistemi üzerinden iki firmanın yetkilileri tarafından TMGD ataması yapılır ve işletme de bu atamaya onay verir. E-devlet sistemi üzerinde danışmanı olan/olmayan firmalar Bakanlık tarafından görülmektedir.

21- TMGD sorumlulukları nelerdir?

TMGD’ler danışmanlık hizmeti verilen işletmenin başındaki kişinin sorumluluğu altında, yapılan işin gereklilikleri kapsamında en uygun araç ve faaliyetleri belirleyip kullanımını sağlayarak, en güvenli yolla bu faaliyetlerin yönetimini kolaylaştırır.

Başka bir deyişle TMGD, taşıma sırasında geçen tüm süreçlerde tehlikeli maddenin insanlara, hayvanlara, ve çevreye zararı en aza indirgemesi açısından son derece önemlidir. TMGD’nin temel olarak görevi, işletmelerin iç ve dış süreçlerini ADR Konvansiyonuna ve yerel mevzuata uyumlu hale getirmektir.

TMGD, bünyesinde görev yaptığı TMGDK’ya ve atandığı işletmeye karşı sorumludur.